ΜΑΘΗΜΑ: Νεοελληνική Γλώσσα       ΤΑΞΗ: Γ      ΧΡΟΝΟΣ: 45΄ ή 90΄

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 38Β. Ευθύς και πλάγιος λόγος

 

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ  ΣΤΟΧΟΙ:

·        Να διακρίνουν οι μαθητές τον ευθύ λόγο από τον πλάγιο και να κατανοήσουν τη σχέση τους.

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ: Θα εφαρμοσθεί η βιωματική μέθοδος, η δραματοποιημένη και η  επαγωγική μέθοδος, με σκοπό να καταλήξουν οι μαθητές από μόνοι τους στη σύνταξη των κανόνων που διέπουν τον πλάγιο λόγο. Κατ’ αυτόν τον τρόπο οι μαθητές θα ανακαλύψουν τη γνώση και δε θα τους δοθεί έτοιμη. Στο τέλος, εφόσον αφομοιώσουν την ύλη, θα ακολουθήσουν ασκήσεις επανατροφοδότησης. Φυσικά, όπου χρειαστούν τη βοήθεια του δασκάλου θα την έχουν.

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ:

Βήματα:

1ο βήμα: Χωρίζονται οι μαθητές με τη μέθοδο καρδούλες – φατσούλες σε ζευγάρια.

 

2ο βήμα : Όλες οι φατσούλες , υποδυόμενες τις ευθείες προτάσεις, εκφράζουν μια κρίση(γνώμη), που να αποτελείται από μια πρόταση στις καρδούλες, οι οποίες τη γράφουν στο τετράδιο. π.χ. Μ’ αρέσει το σκι. Ο δάσκαλος ρωτάει τις καρδούλες: -Τι σας είπε ο διπλανός σας; Η απάντηση θα πρέπει να είναι: -Ο/Η….…... μου είπε ότι του/της αρέσει το σκι.

      Τώρα οι μαθητές καλούνται να επισημάνουν σε συνεργασία μεταξύ τους ως ζευγάρια τις μεταβολές και να συντάξουν στον πίνακα τον πρώτο κανόνα: 

Κύρια πρόταση κρίσης   γίνεται  δευτερεύουσα ειδική.

 

3ο βήμα: Όλες οι καρδούλες, υποδυόμενες τις ευθείες προτάσεις, εκφράζουν μια επιθυμία στις φατσούλες, που να αποτελείται από μια πρόταση, οι οποίες τη γράφουν στο τετράδιο. π.χ.  Ελάτε αύριο εδώ. Ο δάσκαλος ρωτάει τις φατσούλες: - Τι επιθυμεί ο διπλανός σας; Η απάντηση θα πρέπει να είναι: - Ο/Η……… επιθυμεί να πάμε την επομένη εκεί.

     Τώρα οι μαθητές καλούνται να επισημάνουν σε συνεργασία μεταξύ τους ως ζευγάρια τις μεταβολές και να συντάξουν στον πίνακα το δεύτερο κανόνα: 

Κύρια πρόταση επιθυμίας  γίνεται  δευτερεύουσα  βουλητική.

 

4ο βήμα: Όλες οι φατσούλες, υποδυόμενες τις ευθείες προτάσεις, κάνουν μια ερώτηση στις καρδούλες, που να αποτελείται από μια πρόταση, οι οποίες τη γράφουν στο τετράδιο. π.χ. Διάβασες χθες; Ο δάσκαλος ρωτάει τις καρδούλες:- Τι σας ρώτησε ο διπλανός σας; Η απάντηση θα πρέπει να είναι: - Ο/Η ………με ρώτησε αν διάβασα χθες.

      Τώρα οι μαθητές καλούνται να επισημάνουν σε συνεργασία μεταξύ τους ως ζευγάρια τις μεταβολές και να συντάξουν στον πίνακα τον τρίτο κανόνα: 

Ευθεία ερώτηση   γίνεται   πλάγια ερώτηση.

 

5ο βήμα: Όλες οι καρδούλες, υποδυόμενες τις ευθείες προτάσεις, λένε μια κύρια πρόταση στις φατσούλες, η οποία θα συνοδεύεται από δευτερεύουσα, σε ευθύ λόγο. Οι φατσούλες τη γράφουν στο τετράδιο.π.χ. Θα έρθετε αύριο εδώ, αν σας ειδοποιήσω. Ο δάσκαλος ζητάει να συνεργαστούν και να απαντήσουν στο ερώτημα: - Ποια θα είναι η τελική μορφή, όταν μεταφέρετε σε πλάγιο λόγο τις προτάσεις; Η απάντηση θα πρέπει να είναι: Τους ζήτησε να πάνε την επομένη εκεί, αν τους ειδοποιούσε.

       Τώρα οι μαθητές καλούνται να συντάξουν τον τέταρτο κανόνα

Η κύρια πρόταση μετατρέπεται σε δευτερεύουσα βουλητική και η δευτερεύουσα παραμένει όπως είναι. 

Γενικά παρατηρούνται μεταβολές:

στις εγκλίσεις: π.χ.ελάτε,          να πάνε

στους χρόνους: θα έρθετε           θα πήγαιναν

στα πρόσωπα του ρήματος: το α΄πρ.        γ΄πρ.

στις αντωνυμίες: εσείς        αυτοί, μου        του, σας         τους.

στα επιρρήματα:, εδώ        εκεί

 

Στον πλάγιο λόγο υπάρχει ρήμα από το οποίο εξαρτάται η δευτερεύουσα πρόταση.

Π.χ. είπε πως θα πάμε εκδρομή.

Επανατροφοδότηση: την άσκηση σελ. 102,3 και 4.

 

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ:

Άσκηση σελ. 105, 8.    Από τις Γλωσσικές Ασκήσεις σελ. 261,7

 

Ευθύς  λόγος

Πλάγιος λόγος

1. Θα’ ρθω αύριο οπωσδήποτε.

 

 

) η κύρια πρόταση κρίσης

β) το α΄προσωπο του ρ. θα’ ρθω

 

Μας είπε ότι θα ρθει αύριο οπωσδήποτε.

·        αλλαγές:

δευτερεύουσα ειδική.πρόταση

γ΄πρόσωπο (θα’ ρθει).

2. Πήγαινε αμέσως τώρα.

 

 

α) η κύρια πρόταση επιθυμίας

β) το β΄πρόσωπο του ρ. πήγαινε

γ) Η προστακτική (πήγαινε)

γ) το χρονικό επίρρημα τώρα

 

Τον πρόσταξε να πάει αμέσως εκείνη τη στιγμή.

·        αλλαγές:

δευτερεύουσα βουλητική πρόταση.

γ΄πρόσωπο (να πάει)

υποτακτική (να πάει)

εκείνη τη στιγμή (σύμφωνα με το νόημα)

3. Πότε θα ξανάρθετε;

 

α) Η κύρια ερωτηματική πρόταση

β) το β΄πρόσωπο (θα ξανάρθετε)

 

Τους ρώτησε πότε θα ξανάρθουν .

·        αλλαγές:

δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική

γ΄πρόσωπο θα ξανάρθουν.

4. Αν βρέχει αύριο, η εκδρομή μας θα ματαιωθεί.

 

 

Η δευτερεύουσα υποθετική πρόταση

Ο Ενεστώτας βρέχει

ο χρονικό επίρρημα αύριο

Το α΄πρόσωπο της αντωνυμίας μας

Η κύρια πρόταση κρίσης (θα ματαιωθεί)

Τους είχαν ανακοινώσει ότι αν έβρεχε την επομένη, η εκδρομή τους θα ματαιωνόταν.

·        αλλαγές:

 

παραμένει ως έχει

παρατατικός (έβρεχε)

την επομένη

 γ΄πρόσωπο τους

δευτερεύουσα ειδική πρόταση (ότι θα ματαιωνόταν)