|
AYDIN
GENEL BİLGİLER
Yüzölçümü:
8.007 km²
Nüfus:
824.816 (1990)
İl Trafik No:
09
Aydın, Tralles antik
kentinin üzerine kurulmuştur. Eski çağlarda Ege Bölgesi’nin en önemli
kentlerinden birisidir.Antik dönemin birçok bilgin, mimar, heykeltıraşı Aydın’da
yetişmiştir. Bunlar arasında Antemiyus, Thales, Anaximandros, Anaximenes,
Hekotaios, Hippodamos, İsodor sayılabilir.
İLÇELER
Bozdoğan:
Büyük Menderes havzasının güneyinde Akçay'ın suladığı ovanın yanında yükselen
Madran dağı eteklerindeki iki tepe üzerine kurulmuştur. Aydın'a 76 km.
uzaklıktadır. İlçedeki tarihsel yapı kalıntıları ve buluntuları çok eski çağlara
aittir. Roma, Bizans ve Selçuklu kültürlerinin izlerini taşıyan eserler de
vardır. Koyuncular köyü yakınında bulunan Neopolis Kavaklı köyü, Körteke kalesi,
Örtülü ve Konaklı köylerindeki Sarnıçlar ve Kemer Köprüsü bunların başlıca
örnekleridir.
Buharkent:
İl merkezine 86 km. mesafedeki İlçede Kızıldere kaplıcaları bulunmaktadır.
Çine:
Aydın il merkezine 38 km. uzaklıktadır. Çine, Antik , Karya ve Onya bölgelerini
birbirine bağlayan geçit üzerinde olması nedeniyle Aydın'ın eski ve önemli
yerleşim yerlerinden biridir.
Gerga:
Eski Çine'nin 6 km. güneydoğusundaki ovacık köyünün kuzeyinden bir saat süren
yaya tırmanma ile ulaşılabilen Gerga ören yeri, ulaşım güçlüğüne rağmen
görülmeye değer bir karya kentidir
Koçarlı:
Aydın il merkezine 22 km. uzaklıktadır. Büyük Menderes vadisinin ortasında ve
Koçarlı çayının iki yakasındaki yamaçlarda kurulmuştur. Amyzon antik kenti ve
Cihanzade Mustafa Camii önemli eserlerdendir.
Kuşadası
Nazilli:
Aydın'a 45 km uzaklıktadır. Nazilli ilçesine 3 km. uzaklıkta, Bozkurt ve Eyeli
yaylaları arasında kurulmuş olan Mastavra Antik Kenti, zamanında menderes
havzasının ticaret merkezlerinden biriydi.
Söke:
Aydın'ın 59 km. batısında olup, Büyük Menderes akarsuyunun yakınında
kurulmuştur. Didyma, Miletos, Priene gibi ünlü kentler, ilçe yakınındadır.
İlçenin 12 km uzaklıkta Güllübahçe kasabasının yakınında yer alan Priene antik
kenti, Mykale Dağı yamacında güneye bakan doğal bir platform ve çevresine
kurulmuştur.
Sultanhisar:
Aydın iline 25 km uzaklıktadır. Kuzeyinde Aydın dağları uzanmaktadır. Nisa
(Nyssa) Sultanhisar ilçesinin kuzeyinde yükselen Malgaç dağı eteklerinde, doğal
güzelliklerle dolu yamaçlara kurulmuştur. İlçeden kıvrılarak yükselen 3 km
asfalt yol ile ören yerine ulaşılır.
Akaraka (Acharake):
Kutsal sırlarını saklayan bir sağlık merkezi olarak nitelenebilir. Salavatlı
köyü yakınında olup eski kaynaklara göre Pluton ve Charo adlı iki tanrılı dinin
de kutsal merkeziydi.
Yenihisar:
Aydın iline 108 km. mesafede
olup, antik Milet ve Priene kentlerine komşudur. Bodrum hava alanına Akbük
üzerinden ulaşılabilen ilçede, Ege'nin en güzel deniz, kum ve güneşi mevcuttur.
Zengin tarihi , Didim ve Altınkum sahili ile turizm alanında önemli bir yeri
olan Yarhisar, Ege sahilinde görülmesi gereken en güzel turizm beldelerindendir.
Antik çağın kehanet merkezi olan Didim'de, güneş tanrısı Apollon adına kurulan
büyük bir tapınak bulunmaktadır. Kadere çok inanan antik çağın insanları
Apollon'u aynı zamanda bir kehanet tanrısı olarak tanımıştır.
Yenipazar:
Aydın il merkezine 41 km.
uzaklıktadır. Orthasia (Ortosi) antik kenti ilçenin 5 km. doğusunda, Donduran
köyündedir. İonlar tarafından kurulmuş, M.Ö 7 yy.da Asyalı atlı bozkır
kavimlerinden, Kimmerlerin istilasına uğramış, daha sonraki yüzyıllarda Lidya,
Pers, Roma ve Bizans dönemlerini yaşamıştır.
NASIL GİDİLİR?
Karayolu:
Aydın ili E-24 karayolu üzerindedir.
Otogar Tel: (+90-256) 356
47 12
Demiryolu:
Demir yolu ulaşımı mevcuttur.
İstasyon Tel: (+90-256) 225
18 24
Denizyolu:
Kuşadası Limanı'ndan denizyolu ulaşımı sağlanmaktadır.
Liman Tel: (+90-256) 612 15
13
Havayolu:
Küçük uçakların inebileceği bir havalimanı vardır. İzmir havalimanı 130 km.
uzaklıktadır.
Hava Limanı Tel: (+90-256)
225 86 78
GEZİLECEK YERLER
Müzeler
Aydın Müzesi:
Aydın Müzesi 1959 yılında kurulmuştur. Çok geniş ve güzel bir bahçe içinde
modern Müze binasına sahiptir. Müze bahçesinde Aydın çevresinden derlenmiş
lahitler, mezar taşları, sütun başlıkları, yazıtlı steller ve çeşitli mimari
parçalar sergilenmektedir. Müze içerisinde bir Arkeoloji salonu, bir sikke
salonu ve bir etnografya salonu mevcuttur.
Milet Müzesi:
Milet antik kenti içinde yer alır. 1973 yılında hizmete açılan Milet Müzesi'nde
mavi salon, küçük salon ve orta salon olmak üzere üç teşhir salonu vardır. Mavi
salonda;kronolojik sırayla eserler teşhir edilmiştir. Bunlar, fosiller,
keramikler, geometrik eserler, taban mozaikler ile amphoralardır. Küçük salonda;
tiyatro maskeleri, kandiller, maden eserler, cam eserler, heykelcikler, altın
eserler ve küçük madeni eşyalar ile sikkeler bulunmaktadır. Orta salonda;
heykeller ve mezar taşları yer alır.
Afrodisyas Müzesi:
Karacasu ilçesi, Afrodisyas antik kenti içinde bulunmaktadır. 1979'da ziyarete
açılan Müzede Afrodisyas kazılarından elde edilen arkeolojik buluntular
sergilenmektedir. M.Ö. 4000'den itibaren yapıldığı anlaşılan eserler sekiz ayrı
salonda yer almakta olup, bu salonlar; Afrodit salonu, Panthesilaia salonu,
küçük eserler salonu, bitmemiş eserler salonu,odeon salonu, Melpomene salonu( iç
avlu ve bahçe açık salonu)'dur. Ayrıca bu salonların dışında bahçede birçok eser
bulunmaktadır.
Örenyerleri
Nysxa:
Sultanhisar ilçesinin kuzeyindeki Malgaç Dağı eteklerinde zeytin bahçeleriyle
dolu yamaçlara kurulmuş Nysxa (Nisa) antik kentinin tarihinin kaynağı,
coğrafyacı Strabon'dur. Sel yatağından dolayı iki kısımdan oluşan kent Atymbra
isimli eski bir ;yerleşmenin üzerine Selekvos Kralı I. Antiochus tarafından
kurulmuş ve kralın eşinin adını almıştır. Nyxsa'da yetişmiş olan Aristodem'in
kurduğu iki katlı kütüphane, Hellenistik çağa ait su deposu, Roma dönemine ait
stadyum ve köprü, halk meclisi ve Acharaka yolu üzerindeki şehir nekropolü
görülebilecek başlıca yapı kalıntılarıdır.
Alabanda:
İsmi Karia dilinde at ve zafer anlamına gelen ALA ve BANDA sözcüklerinden
oluşmuş bir Karia kentidir. Helenistik ve Roma dönemlerinden kalma kuleli sur,
tiyatro, senato, halk meclisi binası, Agora ve anıt mezar görülebilecek
kalıntılardandır. Ayrıca güney yönündeki Kemer Deresi üzerinde Roma yapısı bir
su kemeri uzanır.
Priene:
Çağının önemli piskoposluk merkezi olan antik kent Prienne, Milet'in kuzeyinde,
dik açılarla kesişen bir geometrik düzene göre kurulmuştur.
Kentin en önemli yapısı
kentin tepesine kurulmuş olan Athena Tapınağıdır. Bundan başka kentin
;kuzeydoğusunda bulunan ve Helenistik devirde yapıldığı belirtilen tiyatroda
görülmeye değerdir.
Milet:
Yenihisar ilçesi, Balat köyü yakınlarındadır. Milet'te ilk yerleşimin M.Ö. 2000
ortalarından başlamak üzere Myken kolonisi varlığı ile görüldüğü bilinmektedir.
Daha sonra Milet, Atina
Kralı Kodros'un oğlu Nekus önderliğindeki İonialılar tarafından tekrar
kurulmuştur. İonia'nın en önemli şehir limanlarından birisidir. Dört limanı
vardır.
Ören yerinde bu dönemlerden
kalma; Milet Tiyatrosu, Faustina Hamamı, agora, tören caddesi, anıtsal çeşme,
gymnasium, Virgilius Capito, hamam, Türk hamamı, Athena Tapınağı stadium,
delphinion, liman anıtı, agora, Zeus Olympios Temenosu, bouleuterion (Senato
Binası), Mısır Tanrılarının Temenosu kalıntıları bulunmaktadır.
Tralles (Tiral):
Aydın il merkezine 1 km. kadar uzaklıktadır. Kentten günümüze halk arasında "üç
göz" olarak bilinen yapı ve kuzeydeki tiyatroya ait bir kalıntı olan cavea gibi
az sayıda eser kalmıştır. 1997 yılından itibaren burada arkeolojik kazılara
başlanmış olup, Roma dönemine ait bir hamam, Hellenistik. Roma ve Bizans
dönemlerinde kullanılmış bir Arsenal yapısı ve bir Bizans dini yapısı açığa
çıkarılmıştır.
Afrodisyas:
Bu kent Antik Çağın önde gelen mimarlık, sanat, heykeltıraşlık ve tapınma
merkezlerindendir. Karacasu ilçesinin 12 km. güneydoğusunda bir Karia kenti
olarak kurulan Afrodisyas altın çağını Roma döneminde yakalamıştır. Bu dönemde
olağanüstü güzellikte ;mermer heykeller ve yapılar inşa edildi.
Yapılan arkeolojik
araştırmalar sonucunda kentte mimarlık ve heykeltıraşlığın yanı sıra tıp ve
astronomi alanlarında da çalışmalar yapıldığı belirlenmiştir. Kentte
görülebilecek başlıca yapı kalıntıları, MS 12. yy.da İmparator Hadrianus
zamanında ;yapılan hamam, büyük havuzlu agora, MÖ. 100 yıllarında tanrıça
Afrodit için yapılan tapınak, stadyum, tiyatro, hamam,odeon, psikopos sarayı,
felsefe okuludur.
Panionon:
Kuşadası Davutlar beldesindedir. Antik Dönemde, İon kentleri birliğinin
merkeziydi. İonlar burada toplanıp, kararlar alırlardı.
Neopolis:
Kuşadası'nın hemen yakınında, Yılancı Burun denilen yerdedir. İlçenin ilk antik
yerleşimi olarak bilinir.
Didyma:
Miletos'un 18 km. güneyindedir. Antik çağın kehanet merkezidir. Apollon tapınağı
en önemli eserlerindendir.Tapınak dipteros planlı (çift sıra sütun) olup, hiçbir
zaman bitirilememiştir.
Myus:
Söke'nin 18 km. güneyindedir. İyon birliğine ait önemli bir kıyı kenti idi.
Iassos:
Didim ilçesi yakınlarında bulunmaktadır. Bu antik kent, Dionysos şarap tanrısı
adına inşa edilmiş tiyatro ve burada yapılan festivaller ile bir müzik ve
tiyatro kenti olarak ün kazanmıştır.
Gerga:
Çine ilçesi yakınındadır.
Kaidelerden koparak düşmüş dev boyutlu insan heykelleri ile "Gerga" yazılı
yapılar dikkat çekicidir.
Alinda:
Karpuzlu ilçesi yakınındadır.
Kraliçe Ada'nın granit kentidir. 35 sıralı bir tiyatro, iki katlı kule, agora ve
surlar önemli kalıntılardır.
Mastaura (Mastavra):
Nazilli ilçesi yakınındadır. Eskiden para basılan ticaret merkezlerinden
biriydi. Ören yerinde sur, tiyatro, su kemeri ve bazı yapı kalıntıları vardır.
Magnesia:
Germencik ilçesi, Ortaklar beldesi yakınındadır. Önemli olaylara sahne olduğu
için olaylar kenti olarak tanımlanır. M.Ö.3 yy.a ait Artemis ve Zeus
tapınakları, agora, hamam, tiyatro, gymnasium, stadium ve Bizans surlarına ait
kalıntılar mevcuttur.
Orthasıa (Ortosı):
Yenipazar ilçesi yakınındadır. Menderes vadisine bakan bir tepede Akropolü
mevcuttur.
Acharaka (Akaraka):
Sultanhisar ilçesi, Salavatlı köyü yakınındadır. Sağlık merkezi olarak
bahsedilir. Plutonium tapınağı ve içindeki şifalı su ve gazlar bulunan Charonium
mağarasından bahsedilir.
Kaleler
Küçük Ada Kalesi:
Kuşadası ilçesi, Güvercin Adası’ndadır. Çok eski bir yapı olup, 19. yüzyılda
meydana gelen Mora ayaklanması sırasında, adalardan saldırılara karşı ileri
karakol olarak Osmanlılar tarafından kullanılmıştır.
Arpaz Kalesi:
Nazilli ilçesinde bulunan kale, 18. yüzyıl Osmanlı dönemi yapıtıdır.
Körteke Kalesi:
Bozdoğan ilçesine bağlı Körteke köyü ile Örencik köyü arasında doğal tepenin
üzerindedir.
Cin Cin Kalesi:
Koçarlı ilçesinin aynı adı taşıyan köyündedir. 18. yüzyılda Cin Bey tarafından
yaptırılmıştır.
Camiler
Bey Camii:
İstasyon binası yakınında bulunan ve Süleyman Bey Camii olarak da bilinen bu
büyük yapı, 1683 yılında Süleyman Bey tarafından yaptırılmıştır. Kare planlı ve
kesme taştan inşa edilmiş olan cami, 16 kenarlı kasnağında 16 pencere bulunan
bir kubbe ile örtülüdür. Kubbe içi, kalem işleri ile süslenmiştir. Kesme taştan
yapılmış mihrabı sade olup, mermerden yapılmış minberin merdiven altı
işlemelidir. Tek şerefeli minaresinin gövdesi çok kenarlıdır.
Ramazan Paşa Camii:
Üveys Paşa’nın kardeşi Ramazan Paşa tarafından 1595 yılında yaptırılmıştır. Kare
planlı olup, kesme taştan yapılmıştır. Ahşap giriş kapısı, oyma işleri ile
bezenmiştir. Yapının üzeri büyük bir kubbe ile örtülmüştür. İçerisini 10 uzun
pencere ve su damlacığı şeklindeki küçük pencereler aydınlatmaktadır. Alçı
kabartmalar, renkli cam işçiliği ve ağaç oymacılığı bakımından süslemeleri
önemlidir.
Üveys Paşa Camii:
Mısır Beylerbeyi Üveys Paşa tarafından 1568 yılında yaptırılmıştır. Kare planlı
olan yapıyı yüksek kasnak üzerindeki kubbe örtmektedir. Mermer giriş kapısı
üzerinde bir yapım yazıtı bulunmaktadır. Mihrabı ve minberi az süslemelidir.
İlyas Bey Camii:
Menteşoğullarından İlyas Bey tarafından 1404 yıllarında yaptırılmıştır. Cami
önünde, avluyu çevreleyen, medrese ve imaret odaları mezarlık içindedir.Han
Menteşoğullarından kalmıştır. Dörtgen şekilli bina ortada bir avlu, etrafında
tonoz çatı, örtülü, ahır ve odalardan meydana gelmiştir ve iki katlıdır.
Korunan Alanlar
Dilek Yarımadası-Büyük
Menderes Deltası Milli Parkı
Aydın Tabiat Anıtlar
Mağaralar
Sırtlanini ve Karaca
Mağaraları ilin önemli mağaralarıdır.
Karaca Mağarası
Kaplıcalar
Menderes Havzası 900'lü
rakımlardan başlayarak Ege denizine kadar sağ ve sol yamaçlardan kaynaklanan
zengin su akışlarıyla binlerce yıl içersinde oluşturduğu tekne biçimindeki bu
zengin vadi zengin yer altı su kaynaklarına da sahiptir. Germencik; ilçesi;
Bozköy ve Gümüşköy mevkilerindeki kaplıcalar bölgenin önemli kaplıcalarıdır.
Davutlar ilçesindeki sıcak su kaplıcası ve Sultanhisar'ın batısında yeralan
Salavatlı Kaplıcası yöre halkı tarafından kullanılmaktadır.
Plajlar
Turistlerin turizm
çekiciliği açısından rağbet ettikleri plajlar; Pigale Plajı (Kuşadası), Kadınlar
Denizi Plajı (Kuşadası), Güvercinada Plajı (Kuşadası), Yavansu ve Aslanburnu
Plajı (Kuşadası), Güzelçamlı Plajı (Kuşadası), Altınkum Plajı (Didim),
Tavşanburnu Plajı (Didim), Gevrek ve Akbük (Didim) plajlarıdır.
Yaylalar
İlin önemli yaylaları Paşa
Yaylası, Kahvederesi Yaylası, Necippazar Yaylası, Bulgurlu, Sarıcaova, Ömür,
Madran, Korumaz yaylası, Kavşit Yaylasıdır.
Sportif Etkinlikler
Doğa Yürüyüşüne en
elverişli alan, Dilek Yarımadasından başlayan Karina'da devam ederek Büyük
Menderes nehri ile deltası ve Bafa Gölü'ne kadar uzanan bölgedir. Bütün bu
bölgeyi ortalayan Söke kentinin golf tesisleri de göz önünde tutulduğunda Aydın
ilinin en önemli dinlence ve sportif turizm merkezi olarak adlandırılabilir.
Ayrıca Paşa yaylası, Karacasu yaylası ve Madran Yaylası Potansiyel dinlence ve
sportif turizm merkezleridir. Afrodisias'tan Baba dağına doğru doğa yürüyüşü
yapılabildiği gibi, Karacasu-Dandalas Yaylası'nda, Aydın Merkez Paşa
Yaylası'nda, Çine Madran Yaylası'nda ve Güzelçamlı Karina da yapılabilir.
Güzelçamlı-Dilek Yarımadası
ile Didim - Akbük bisiklet turu için uygundur. Bafa Gölünde sportif amaçlı olta
balıkçılığı, Bozdoğan Alamut köyünde de av turizmi için elverişlidir.
Aydın ilinin Söke ilçesinde
Gençlere yönelik Orman kampları, Kuşadası ilçesinde Gençlik Kampları mevcuttur.
Aydın Orman Kampları
Aydın Gençlik Kampları
Kruvaziyer ve Yat
Limanları
Kruvaziyer ve Yat Limanları
Aydın'ın deniz kapısı Kuşadası Limanı olup, turist gemilerinin yanaştığı iki
adet iskele ve ayrıca 650 yat kapasiteli yat limanı bulunmaktadır.
Kuş Gözlem Alanı
Aydın ve Muğla ili
sınırları içerisinde kalan Bafa Gölü Önemli Kuş Alanlarındandır.
Bafa Gölü
COĞRAFYA
Coğrafi konumu nedeniyle
ilk çağlardan beri önemli bir yerleşim merkezi olan Aydın'ın kuzeyinde İzmir ve
Manisa, doğusunda Denizli, Güneyinde Muğla yer alır. Batı sınırları ise Ege
Denizi kıyıları çizer. İlin denizden yüksekliği 40 metredir.
Akdeniz ikliminin
etkisindedir. Bu iklim şartları ve topografik yapı Aydın ve çevresinde iki ayrı
bitki topluluğunun (maki ve orman) gelişmesine neden olmuştur. Bunun yanında
zeytin, incir, turunçgiller, kestane vb. kırsal kesimde ise çam ve benzeri
türler mevcuttur.
En yağışlı mevsim kıştır.
Yaz mevsiminde yok denecek kadar az yağış almaktadır. Kar yağışı ender görünür.
Aydın, özellikle batıdan gelen hava akınlarına açıktır. Rüzgar yönü daha çok
doğu - güneydoğusudur. Bunu güneybatı (lodos) ve batı rüzgarları izler.
TARİHÇE
Aydın, Traklar tarafından
kurulmuş ve Tralles adı ile anılmıştır. Depremle yıkıldıktan sonra yeniden imar
edilen kentte,Traklar'dan sonra Spartalılar, Hititler, Frigler, İyonlar,
Lidyalılar, Persler ve Romalılar zaman zaman yörede hakimiyetlerini kurarak
kendi kültürlerini bölgeye taşımış ve yörenin gelişmesine öncü olmuşlardır. 1186
yılında Selçukluların, 1300 yılında Aydınoğulları'nın eline geçen şehrin adı
Aydın Güzelhisar olmuştur. Bu ad Aydın şekline dönüşmüştür. 1426 da Osmanlıların
eline geçen Aydın bu günkü yerine kurulmuştur. 1923 yılında il olmuştur.
NE YENİR?
Aydın’da yapılan
yemeklerden bazıları; kulak çorbası, patlıcan–biber taratorlu turşu, kuyu
tandırı, etli kereviz, etli enginar, pelvize tatlısı, paşa böreği, yuvarlama,
ısırganotu böreği, ebegümeci kavurması ve arapsaçıdır.
NE ALINIR?
Halı, kilim, deri giysiler
ve mücevherat yöreden alınabilecek hediyelik eşyalardır.
LİNKLER
Aydın Belediyesi
http://www.aydin-bld.gov.tr
Menderes Üniversitesi
http://www.adu.edu.tr/
YAPMADAN DÖNME
Aphrodisias antik kenti ile
Didyma Apollon tapınağını ziyaret etmeden,
Kuşadası Altın Güvercin
yarışmasını seyretmeden,
Ege yöresine özgün
zeytinyağlı yemeklerinden, nefis incirlerinden, şaheser üzümlerinden ve
bunlardan yapılan şaraplardan, narenciye ürünlerinden tatmadan,
Turunç reçeli almadan,
Başta çipura, kefal, mercan
ve barbunya olmak üzere enfes balık türlerini denemeden,
Halı, kilim, deri giysiler,
mücevherat vb. hatıra eşyaları satan zarif butiklere uğramadan,
Dönmeyin...
| 
