|
BURSA
GENEL BİLGİLER
Yüzölçümü :11.043
km²
Nüfus :
1.603.137 (1990)
İl Trafik No :16
Bursa, M.Ö. yıllardan bu
yana bir çok medeniyete ve onların dinlerine beşiklik etmiş ender illerin
başında gelir. İlde Müslümanlık, Hıristiyanlık ve Musevilik dinlerine ait bir
çok eser hala ayaktadır ve koruma altındadır. Özellikle M.S. 324 yıllarında
başlayan 1563 yılına kadar 17 kez toplanmış olan ve Hıristiyanlık dini için çok
önemli olan konsül toplantılarından 8 tanesi ülkemizde gerçekleştirilmiş olup,
bunlardan 1. ve 7. si İznik'te yapılmıştır. İznik Hıristiyan dinince ülkemizdeki
8 kutsal hac merkezinden biri ve en önemlisidir.
İLÇELER
Bursa ilinin ilçeleri;
Nilüfer, Yıldırım, Osman Gazi, Büyük Orhan, Gemlik, Gürsu, Harmancık, İnegöl,
İznik, Karacabey, Kales, Kestel, Mudanya, Mustafa Kemal Paşa, Orhaneli,
Orhangazi ve Yenişehir'dir.
Gemlik :Bursa'nın
30 km. kuzeybatısında aynı adlı körfezin kıyısında kurulmuştur. Gemlik'e bağlı
Kurşunlu, Küçük Kumla, Büyük Kumla, Karacaali yaz turizminin yoğun olarak
yaşandığı kıyılardır.
İnegöl :Bursa'nın
454 km güneydoğusunda yer alan İnegöl, Antik dönemde Ankedoma adıyla
tanınmaktaydı. İlçedeki önemli tarihi eserler Osmanlı döneminden kalmadır.
1481'de Sadrazam İshak Paşa
tarafından yaptırılan İshak Paşa Cami ve Külliyesi, Hamza Bey Cami, Yıldırım
Cami (Cuma Camii), Kurşunlu Cami, Kurşunlu Han ve Ortaköy Kervansarayı
İnegöl'deki tarihi eserlerdir. İnegöl'ün 13 km batısında Sultan köyünde XIV.
yüzyılda yaşamış Germiyanoğlu Geyik Baba ile Balım Sultan adına, Orhan Bey
tarafından yaptırılmış Geyikli Baba Türbesi önemli bir ziyaret yeridir. Boğazova
Yaylası, Arabaoturağı Yaylası, Alaçam Yaylası, tarihi çınarlar İnegöl'ün tabii
güzellikleridir.
Karacabey :
Bursa'nın 65 km batısında yer alan Karacabey ilçesi, Antik dönemde Mihaliç adı
ile bilinmekteydi. Kentin belli başlı tarihi eserleri Sultan I. Murat'ın
yaptırdığı Ulu Cami,1457 yılında Karaca Bey tarafından yaptırılan Karacabey Cami
(İmaret Cami) ile Karacabey-Bursa yolu üzerinde ve Uluabat kıyısındaki Osmanlı
dönemi yapısı Issız Han'dır.
Keles :Uludağ'ın
güney eteklerinde kurulu olan Keleş ilçesi, Bithynia, Roma, Bizans kalıntılarına
sahiptir. XIV. yüzyılda Osmanlı egemenliğine girmiştir. İlçenin en önemli tarihi
yapısı Sultan Yıldırım Bayezid'in Yakup Çelebi tarafından yaptırılan cami, hamam
ve medreseden oluşan Yakup Çelebi Külliyesidir.
Kelesin Kocayayla mevkii
kampçılık ve trekking için eşsiz bir doğa parçasıdır. Kocasu ırmağı rafting
sporu için elverişli şartlara sahiptir.
Mudanya :Bursa'nın
25 km kuzeybatısında ve Marmara Denizi kıyısında yer alan Mudanya, Bursa'nın
iskelesi durumundadır.Temiz havası ile yaz turizminin yoğun olarak yaşandığı
Mudanya civarında en tanınmış günübirlik gezi yeri Çanaklıçeşme'dir.
Osmanlı evlerinin en
güzelleri Mudanya'dadır. Bu evlerin en önemlisi Tahir Paşa Konağıdır.
Mustafakemalpaşa :İlkçağdan
beri çeşitli yerleşimlere sahne olan ilçenin eski adı Kirmastı'dır. Yakınında
Miletopolis ören yeri bulunmaktadır. İlçe merkezinde Lala Şahin Türbesi,
Hamzabey Cami ve Türbesi, Şeyhmüftü Cami ve Türbesi yanı sıra Dorak Hazineleri
bölgesi, Kestelek Harabeleri ilgiye değer tarihi yerlerdir. Muradiye Sarnıç köyü
yakınlarındaki Suuçtu Şelalesi, Söğütalan bucağındaki Suçıktı mesiresi
Mustafakemalpaşa civarındaki eşsiz harikalarıdır.
Yenişehir :Bursa'nın
45 km doğusunda yer alan Yenişehir antik çağda Neopolis olarak tanınıyordu.
Osman Gazi döneminde Osmanlı topraklarına katılan ilçe, Osman Gazi tarafından
gazilerine kılıç hakkı adıyla yurtluk olarak verilmiştir. İskana açılan yerde
kurulan kent Yenişehir adını almıştır.
Osmanlı döneminden kalan
zengin tarihi eserlere sahip Yenişehir'de Osman Gazi' nin yaptırdığı saraydan
arda kalan Saray Hamamı, I. Murad döneminden kalma Postinpuş Baba Zaviyesi, XIV.
yüzyılda inşa edilen Voyvoda Cami (Çınarlı Cami), XVI. yüzyılda yapılmış olan
Koca Sinan Paşa Külliyesi, Bali Bey Cami, Orhan Bey tarafından yaptırılan Ulu
Cami, Süleyman Paşa Külliyesi, 1645'de Yenişehirli Deli Hüseyin Paşanın
yaptırdığı Çifte Hamam, Yarhisar Köyü Orhan Cami ve Saat Kulesi görülmeye değer
tarihi yapılardır.
Büyükorhan :Bursa’nın
86 km. güneyindedir. İlçenin yarısı ormanlık alana sahip olup tabii
güzelliklerinden Görecik yaylası ilçeye 6 km. uzaklıktadır.
Gürsu :Bursa
merkezine 12 km. uzaklıktaki Gürsu ilçesi,tarihi çınar ağaçları,Osmanlı
evleri,tarihi hamam ve camisi ile şirin bir ilçedir.
Kestel :Bursa’nın
12 km. doğusunda yer alan Kestel,Bursa ile hemen hemen birleşmiş gibidir. Kestel
adı Roma Döneminde yapılan ve Kastel adı verilen kalesinden gelmektedir.
Orhaneli :Bursa’nın
55 km. güneyinde ve Uludağ eteklerindedir. Orhaneli yakınlarındaki Çınarcık
günübirlik bir turistik alandır ve tabii güzellikleri ile ünlüdür.
Orhangazi :Bursa’nın
48 km. kuzeyinde ve Bursa-Yalova yolu üzerindedir. Bursa’dan sonra sanayi
açısından ikinci sırayı almaktadır. İznik Gölü’nün batı kıyısında uzanan
topraklarda, Keramet Kaplıcası’nın kliminotolojik etkisi ile dünyanın en
lezzetli zeytinin yetiştiği yer olmuştur.
NASIL GİDİLİR
Bursa,kara ve deniz
ulaşımından en geniş şekilde yararlanabilen,hava ulaşımında gelişme potansiyeli
olan bir ildir. İlin coğrafi ve tarihsel konumu,ülkenin önemli ve gelişmiş
merkezlerine yakınlığı,ulaşım alternatiflerinin gelişmesini sağlamıştır.
Karayolu :
İl gerek iç gerek şehirlerarası trafik yönünden yoğun bir karayolu trafiğine
sahiptir.
Bursa Terminali il
merkezine yaklaşık 10 km uzaklıkta bulunmaktadır. İlden diğer tüm illere
seferler bulunmaktadır.
Terminal : Yeni Yalova yolu
10. km
Tel. : (+90-224)261 54 00
Denizyolu :
Deniz yolu ulaşımı Gemlik ve Mudanya iskeleleri vasıtasıyla gerçekleşmektedir.
Her iki liman da Bursa’ya yaklaşık 30 km. uzaklıktadır ve Bursa sanayisi için
önemli dışalım ve dışsatım iskeleleridir.
Gemlik limanından sadece
yük taşımacılığı yapılmaktadır. Mudanya’dan Denizyolları İşletmesi’nin
İstanbul’a karşılıklı vapur seferleri vardır.
İDO Mudanya Terminali :
(+90-224)544 30 60
İş günleri Mudanya’dan
İstanbul’a her gün saat 7.30’da
Cumartesi : 7.30 Pazar :
17.00
Havayolu :
Bursa’da il merkezine 8 km. uzaklıkta bir havaalanı bulunmaktadır.
Bursa Hava Limanı :
(+90-224)246 50 01
Yenişehir Hava Limanı :
(+90-224)773 00 64
Demiryolu :
İlde demiryolu ağı bulunmamaktadır.
GEZİLECEK YERLER
İZNİK
İznik, her avuç toprağı
binlerce yıldır kültür kalıntıları ile yoğrulmuş, bölgede, yüzyıllar boyu tarih
sayfalarının baş köşelerinde yerini almış bir kenttir. Dört imparatorluğa
başkentlik yapmış nadir yerleşimlerden biridir.
Çinicilik
İznik çiniciliğinin
gelişimini, tarihleri bilinen yapılar üzerindeki çini kaplamalardan açık-seçik
görülebilir. 1378/91 yılları arasında yapılan İznik Yeşil Cami minaresini
süsleyen en eski Osmanlı çinileri teknik ve dekor bakımından Selçuk geleneğini
devam ettirmekle beraber renk ve tonları onlardan daha zengindir. Camiye ismini
veren bu çiniler firuze ve yeşil renklerin çeşitliliği ve zenginliğiyle dikkat
çekerler.
İstanbul'daki yapılarda
kullanılan çinilerin İznik'te yapıldığını tarihsel belgelerden öğreniyoruz.
Milet, Şam grubu ve Rodos işi adı ile tanınan seramiklerin merkezi İznik'tir.
XVII. yy.da İznik'e gelen gezgin Evliya Çelebi, 300'den fazla çini fırınının
bulunduğundan söz eder. İznik çinilerinde; lâle, sümbül, nar, karanfil gibi
çiçek motifleri kullanılmıştır. Ayrıca insan, kuş, balık, tavşan, köpek gibi
hayvan ve gemi motiflerine de rastlanır. Mavi, firuze, yeşil ve kırmızı en çok
kullanılan renklerdir.
Tarihçe: Kent
yakınlarındaki Karadin, Çiçekli, Yüğücek ve Çakırca Höyüklerinde M.Ö. 2500
yıllarına inen uygarlık izleri saklıdır. M.Ö. VII. yüzyılda Trak kavimlerinin
göçlerinden önce burada kurulan yerleşim 'Helikare' adını almıştır. Kentte
basılan sikkelerde Khryseapolis (Altın Şehir) adı okunmaktadır.
Makedonya İmparatoru
İskender'in generali Antigonos tarafından M.Ö. 316 yılında yenilenen kent
Antigoneia adını almıştır. İskender'in ölümünden sonra Antigonos ile general
Lysimakhos arasındaki savaşı kazanan Lysimakhos kente, Antipatros'un kızı olan
eşi Nikaia'nın adını vermiştir. M.Ö. 293'te Bithynia Krallığı'na bağlanan kent,
önemli mimari yapılarla süslenmiştir. Bir süre Bithynia Krallığı'nın başkenti
olan Nikaia daha sonra Roma'nın önemli bir yerleşimi olarak varlığını sürdürür.
Nikaia, Bithynia
havarilerden Petrus'un çabaları ile Hıristiyanlık ile tanışır. İmparator l.
Constantinus döneminde Hıristiyanlık üzerindeki yasaklar kalkar. 325 yılı yazı
başında Nikaia, Hıristiyanlık için çok önemli bir olaya sahne olur ve Birinci
Konsül, Senatus Sarayı'nda toplanır. İmparator Constantinus'un da katıldığı
toplantıda iki önemli görüş tartışılır. İskenderiyeli din adamı Arius'un görüşü
".//hz. İsa'nın sadece bir insan olduğu ve tanrıdan dünyaya gelmediğidir." Kısa
sürede taraftar toplayan bu teze, Piskoposlar karşı çıkmıştır. Hıristiyan
dünyasınca bugün de savunulan "Hz. İsa'nın Tanrı nın oğlu olduğu" tezi uzun
tartışmalardan sonra kabul görmüştür. Hıristiyanlıkla ilgili yortu günleri ve
Nikaia Kanunları adı ile bilinen 20 maddelik metin bu Konsülden sonra kabul
edilmiştir.
787 yılında İznik
Ayasofya'sında VII. Konsül toplandı. İmparatoriçe İrene'nin önderliği ile resim
ve heykel üzerindeki yasaklar kaldırıldı.
İznik, Selçukluların
Bizanslıların da başkenti olmuştur.
1331 yılında Osmanlı
orduları tarafından ele geçirilen İznik, Osmanlı dönemiyle birlikte canlanmaya
başladı. Osmanlı idaresinde İznik, sanat, ticaret ve kültür merkezi oldu. Orhan
Gazi Medresesinde birçok ünlü ders verdi. Davud-u Kayseri, Ebul Fadıl Musa,
Eşrefoğlu Abdullah Rumi gibi ünlü tasavvuflar İznik'te yaşadı ve eserler verdi.
Osmanlı döneminin ilk cami, medresesi ve imareti İznik'te inşa edildi.
XIV ve XV. yüzyıllarda XVI.
yüzyılda İznik bir sanat merkezi olmuş, dünyaca ünlü çini ve seramikler burada
üretilmiştir. İznik, Hellenistik çağdan kalma ızgara planlı kent yerleşimi,
Roma, Bizans ve Osmanlı döneminden kalan anıtsal yapıları ile tarihi kent
dokusunu bütün canlılığıyla korumaktadır.
İklim: İznik genellikle
ılıman bir iklime sahiptir. İlçede kışlar genel olarak çok yağışlı, yazlar ise
kuraklığa sebep olmayacak derecede yağışlı geçer.
MUDANYA
Bursa'nın 25 km
kuzeybatısında ve Marmara Denizi kıyısında yer alan Mudanya temiz havası ile yaz
turizminin yoğun olarak yaşandığı bir merkezdir.
Tarihçe
Mudanya, İonya'nın 12 büyük
kentinden biri olan Kolofonlu göçmenler tarafından M.Ö. VII. Yüzyılda
kurulmuştur. Apamcia-Myrleia atlı bu antik kent bugünkü Hisarlık tepede yer
almaktaydı. Mudanya Roma, Bizans ve Osmanlı döneminde yaşamıştır.
İklim
Yazları sıcak ve kurak,
kışları ılık ve yağışlıdır.
CUMALIKIZIK
Osmanlı sivil mimarisinin
en görkemli köy yerleşimini günümüze ulaştıran Cumalıkızık, son yıllarda ülkemiz
yanında tüm dünyada da tanınmaya başlamıştır. O kültür varlıkları yanında doğal
varlıklarca da zengindir.
Tarihçe:Osmanlıların
Bursa'da ilk yerleştikleri bölgelerden olan Cumalıkızık, 180'i halen kullanılan,
bazılarında ise koruma ve restorasyon çalışmalarının yapıldığı toplam 270 ev ile
Osmanlı dönemi konut dokusunu günümüze taşımaktadır.
Cumalıkızık yerleşiminin
güneydoğusunda Uludağ eteklerindeki Ihlamurcu mevkiinde Bizans devrine ait bir
kilise kalıntısı 1969 yılında tespit edilmiştir, Kilise kalıntısının yüzeyde
rastlanan bazı mimari parçaları Bursa Arkeoloji Müzesi'nde saklanmaktadır. Bursa
yakınlarında kurulan Osmanlı Beyliği kuruluşundan kısa zaman sonra bölgeye hakim
olmayı başarmış, 1326 yılında Bursa'yı, 1331 yılında İznik'i fethederek yörede
varlığını kesin olarak kabul ettirmiştir. Böylece Osmanlı halkının bu topraklara
yerleşerek kentler ve köyler oluşturması sağlanmıştır. Cumalıkızık vakıf köyü
olarak kurulmuştur ve bu özelliğini yerleşim dokusu konut mimarisi, yaşam
biçimine yansıtmıştır.Uludağ'ın kuzeyindeki dik etekler ile vadilerin arasında
sıkışıp kalan yöre köylerine bu konumlarından dolayı ''kızık'' adı verilmiştir.
Köylerin birbirlerinden ayrılması için de dereye yakın olanına Derekızık, Fidye
verene Fidyekızık ve Kızık köylerinden topluca gidilerek cuma namazı kılınan
köye de Cumalıkızık adları verilmiştir.
İklim:Kışlar genel olarak
çok yağışlı,yazlar ise kuraklığa sebep olmayacak derecede yağışlı geçer.
Kaleler
Bursa Kalesi:
Bursa Kalesi'nin yapılışı M.Ö. I. yüzyıla dayanır. Bugün surların uzunluğu iki
km. kadardır.
Camiler
Önemli bir inanç turizmi
merkezi olan Bursa'da Yıldırım Camii ve Türbesi, Yeşil Cami ve Türbesi, Emir
Sultan Camii ve Türbesi, Ulu Cami (Cami Kebir), Muradiye Külliyesi, Hüdavendigar
Cami ve Külliyesi önemli cami ve külliyeleridir.
Bursa Cami ve
Külliyeleri
Ulu Cami (Merkez):
1396-1400
yıllarında Yıldırım Bayezıt tarafından, tamamıyla kesme taştan, çok kalın ve
yüksek duvarlarla 12 ağır dört köşeli paye üzerine, pandantiflerle, yirmi
kubbeli olarak yaptırılmıştır.
Çok kubbeli camilerin en
klasik ve abidevi bir örneğidir. Zengin ve ferah mekanı ile bütün Türk camileri
arasında en büyük ölçüye de (318 m2) sahiptir. Rumi ve palmetlerle ince işlenmiş
küçük geçme panolar, geometrik örnekli korkuluk şebekeleri, ön cephesindeki
kitabe ve şebekeli tacı ile minber Selçuklu üslubundan Osmanlı üslubuna geçişin
şaheseridir.
Şadırvanın yapımı ile
ilgili rivayete göre; Ulu Caminin yapımı için bazı yerlerin kamulaştırılması
gerekir. Şadırvanın bulunduğu yer ise bir Musevi kadına aittir. Arazisini vermek
istemeyen Musevi kadın bir gece rüyasında tüm insanların aynı yöne koştuklarını
görür. Merakla nereye gittiklerini sorar "Cennete!" cevabını alır. O da koşmak
ister ama arazisini vermediği için ona engel olurlar. Bu rüyadan çok etkilenen
Musevi kadın ertesi gün arazisini, şadırvan yapılması koşulu ile verir.
Caminin inşası sırasında
nakit zorluğu çekilip yarım bırakılınca Hıristiyan ve Musevi cemaatler maddi
katkıda bulunmuş, bunun üzerine Müslümanlar da şükranlarını belirtmek için
David'in Yıldızı ve Haç işaretlerinin oyulduğu taşları caminin pencereleri
üzerinde kullanmışlardır.
Emir Sultan Camisi ve
Türbesi (Merkez):
Ünlü bir bilgin olan Emir Sultan, 1391 yılında Bursa'ya gelmiş ve Yıldırım
Bayezıt'ın kızı Hundi Fatma Hatun ile evlenmiştir. Emir Sultan Cami ve türbesi,
karısı tarafından II. Murat devrinde yapılmıştır. Bursa'nın doğusunda Emir
Sultan Mezarlığı yanında bir tepededir.
Kuzey yönünde yanlarında
iki oda bulunan sekiz köşeli bir türbe vardır. Şadırvanlı avlusu ile tek kubbeli
cami tipinin güzel bir örneği olan Emir Sultan Caminin bugünkü şekli, 1804
yılında Sultan III. Selim zamanında yapılmıştır.
Muradiye Külliyesi
(Merkez): Muradiye
semtinde büyük bir parkın içinde yer almaktadır. Sultan II. Murat tarafından
1424-1426 yılları arasında yaptırılan külliye; cami, medrese, imaret, hamam ve
12 türbeden oluşmaktadır.
Cami Osmanlı mimarisinde,
ilk zamanlarda çok kullanılmış olan yan mekanlı (zaviyeli) camiler türündedir.
Mihrap ve minberi 18. yy.dan kalma olup Barok üsluptadır. Giriş kapısı ahşap
işçiliğin en güzel örneklerindendir. Muradiye Külliyesinde II. Murat ve ailesi
adına yaptırılmış 12 türbe bulunmaktadır.
Orhan Cami ve Külliyesi
(Merkez): 1339-1340
yıllarında Orhan Bey tarafından yaptırılan külliye, cami, medrese, imaret,
mektep, hamam ve han (Emir Hanı) yapılarından oluşmaktadır. Ulu Caminin
doğusunda olup Osmanlı külliyelerinin ilk örneklerindendir.
Orhan Cami, Bursa'daki
erken Osmanlı dönemi yapılarının en önemlilerindendir. Yanlardaki ikiz kemerler
yapının önemli özelliklerindendir. Üç sıra tuğla, bir sıra taş düzeni ile
yapılmış olup, dış yüzdeki tuğla işçiliği son derece ilginçtir.
Hüdavendigar Cami ve
Külliyesi (Merkez):
1366-1385 de Sultan I. Murat (Hüdavendigar) tarafından yaptırılan külliye; cami,
medrese, imaret, türbe ve hamamdan oluşmakta olup, Çekirge semtindedir.
Osmanlı Mimarisinde bir
benzeri daha olmayan iki katlı yapının alt katı cami, üst katı ise medresedir.
Gösterişli dış minaresi ile bir saray görünümünde olan yapının mimarı belli
değildir. Yanlardan ve önden, ortası sütunlu çift sivri kemerlerle açılan üst
kat revakları ile iki katlı cephe, Venedik saraylarını andıran gösterişli bir
manzara kazanmaktadır. Ortası açık olan kubbenin altında şadırvan, hafif
şırıltılarla ahenkli bir atmosfer yaratır.
Hüdavendigar Caminin
karşısında 1389'da I. Kosova Savaşı'nda şehit düşen Sultan I. Murat
(Hüdavendigar)ın türbesi bulunmaktadır. Yıldırım Bayezıt tarafından yaptırılan
türbenin kitabesi 1722 tarihlidir.
Yıldırım Bayezıt
Külliyesi (Merkez):
1390-1399 tarihleri arasında yapılan ve şehrin doğusunda, Yıldırım semtinde
bulunan külliye; cami, medrese, darüşşifa, türbe, han, hamam, imaret, kasır,
mutfak, hizmet odaları ve ahır yapılarından oluşmaktadır.
Külliyenin ortasında
bulunan cami, yan kanatlı camilerin en anıtsal örneklerinden olup, 1399 tarihli
bir vakfiyesi bulunmaktadır. Osmanlı mimarisi bu cami ile kendine has yapı
üslubunu bulmaya başlamıştır.
Caminin kuzeydoğusunda
kitabesi bulunan tek yapı olan türbe yer almaktadır. 1406'da Yıldırım Bayezıt'ın
oğlu Süleyman Han tarafından Mimar Ali bin Hüseyin'e yaptırılan türbe, revaklı
Osmanlı türbelerinin ilk örneğidir.
Yeşil Cami (Merkez):
1419-1420'de Çelebi Sultan Mehmet tarafından yaptırılan caminin süslemeleri ise,
1424 de II. Murat döneminde yaptırılmıştır. Süslemede kullanılan yeşil firuze ve
çinilerden dolayı Yeşil Cami olarak tanınır. Mimarı Hacı İvaz Paşadır. Bursa'nın
en önemli Osmanlı dönemi yapılarından olup, cami mimarisinden çok süslemeleri
ile ünlüdür. Çini süslemeler caminin en önemli özelliğidir.
Yeşil Türbe (Merkez):
Bursa'nın simgesi
olan yapı, Osmanlı türbe mimarisinin en güzel örneklerindendir. Mermer bir
merdivenle çıkılan sekizgen yapıyı, yüksek bir kasnağa oturan kurşun kaplı kubbe
örtmektedir. Çini süslemeleri ile eşsiz bir yapıdır. Tümüyle çini kaplı mihrabı
bir şaheserdir. Ceviz ağacından geçme tekniği ile yapılmış, geometrik motiflerle
süslü ve kitabeli kapı Osmanlı ahşap işçiliğinin en güzel örneklerindendir.
Geruş Sinagogu (Merkez):
Arap Şükrü Sokağındadır. XIV. yy. sonlarında İspanya'dan yurt dışı edilen ve
Osmanlı İmparatoru II. Selim tarafından gönderilen kalyonlara bindirilerek
Osmanlı İmparatorluğu'na kabul edilen Musevi topluluğunun Bursa'ya yerleştirilen
ilk kafileleri tarafından yaptırılmıştır. İbranice'de "kovulmuş" anlamına gelen
Geruş adının sinagoga verilmiş olması, bu yönden anlam taşır. Günümüze son
derece sağlam ve bakımlı olarak ulaşmış olup, Musevi cemaatinin ibadetine açık
tutulmaktadır.
Mayor Sinagogu (Merkez):
Arap şükrü Sokağındadır. İspanya'nın Mayorka Adası'ndan XV. yüzyılda Osmanlı
İmparatorluğunca kabul edilen ve Bursa'da ikamet eden diğer Musevi kafilelerince
inşa edilmiş olup, geldikleri adanın adından esinlenerek Mayor adını almıştır.
İlk yapıldığı tarih XV. yy olarak bilinmektedir. İç kısmını süsleyen çok renkli
kalem işi motifleri önemlidir.
Etz Ahayım Sinagogu
(Merkez): Arap
Şükrü Sokağında bulunan ve XIV. yüzyılın başlarında yapılan sinagogun adı
İbranice'de "Hayat Ağacı" anlamına gelmektedir. Osmanlı döneminde yapılan ilk
sinagog olması nedeniyle önem taşımaktadır. Bursa'nın fethini gerçekleştiren
Orhan Bey zamanında bir ferman çıkarılarak bu sinagogun yapılmasına izin
verilmiştir.
İznik Yeşil Cami
(İznik): Osmanlı
mimarisinin İznik'teki en önemli abidevi yapısı olan cami, ilçenin doğusunda
Lefke Kapısı'nın yakınındadır. Çandarlı Hayrettin Paşa tarafından 1378-1398 de
yaptırılmıştır.
Köşe sütunları ile mukarnas
nişli, geometrik geçmeler, Rumi ve palmet kabartmalarla süslü sade mermer
mihrap, en eski ve devrin en güzel Osmanlı örneğidir.
Selçuklu geleneğine uyan
tuğla minare, camiye adını veren, yeşil firuze, sarı ve mor renkli çinilerle
süslenmiştir. İznik Yeşil Cami, Selçuklu mimarisinden doğduğu sezilen Osmanlı
üslubuna geçiş yapılarından biridir.
Hacı Özbek Cami (Çarşı
Mescidi-İznik):
İznik'te çarşı içindedir. 1333'te yapılmış olup, tarihi en eski kitabeli Osmanlı
camisidir.
Çandarlı Kara Halil
İbrahim Paşa Türbesi (İznik):
Kılıçaslan caddesi üzerinde bulunan türbe, kerpiç duvarlı ve kakılı türbe
örneklerindendir. II. Bayezıt döneminde Faik Paşa tarafından yaptırılmıştır.
Şeyh Kudbettin Cami
(İznik): Yeşil cami
karşısında, İznik Müzesi'nin yanındadır. XV. yy. başında yaptırılmıştır.
Kurtuluş Savaşı'nda yıkılan yapının bazı duvar kalıntıları ve mimarisinin bir
kısmı günümüze kadar ulaşmıştır. Musevilerin simgesi olan yedi mumlu şamdanın
işlendiği bir taşın, caminin yapımında kullanılması Müslümanların hoşgörüsüne en
güzel örnektir.
Ayasofya Müzesi (İznik):
Kentin ortasında IV. yy.da yapılmış bir Bizans Kilisesi olup, Orhan Gazi
zamanında camiye çevrilmiştir. Hıristıyanlarca önem taşıyan 7. Ecumenik Konsül
toplantısının yapıldığı yerdir.Şu anda yıkık durumdadır.
Senatus (Konsül
Sarayı-İznik):
Hıristiyanlarca büyük önem taşıyan Konsül toplantılarının ilkinin yapıldığı yer
olan Senatus, Konsül sarayı olarak da isimlendirilmektedir. Göl kapısı tarafında
yer alan eserin kalıntıları göl suları altındadır.
Hipogeum (Yeraltı Mezar
Odası- Elbeyli-İznik):
Elbeyli Köyü yolunda IV: yy.da yapılmış bir mezar odasıdır. Freskleriyle
Türkiye’deki en değerli hipojedir. Kare duvarlarla örülmüş üstü beşik
tonozludur. Batı duvarında kabartma şeklinde iki tavus kuşu vardır. Mezarda
bulunan lahit,işlemeleri ve yuvarlak kemerlerle birbirine bağlanmış yivli
sütunlarla süslenmiştir.
Kiliseler
Fransız Kilisesi:
Üzeri ahşap ve kiremitle örtülü kilisede hasta bakım yeri de vardır. 19. yy' da
yapıldığı tahmin edilmektedir.
Sinagoglar
Geruş Sinagogu:
16. yüzyıl başlarında II. Selim tarafından inşa ettirilen sinagog Arap Şükrü
sokağındadır. 14. yüzyılın sonlarında İspanya'dan sınır dışı edilen ve Osmanlı
İmparatorluğu tarafından gönderilen kalyonlara bindirilerek Osmanlı
İmparatorluğuna kabul edilen Musevî topluluğunun ilk kafileleri Bursa'ya
yerleştirilmiş ve bu sinagog kurulmuştur. Geruş Sinagogu' nun günümüzdeki yapısı
son derece sağlam, bakımlı olup, ibadete açık tutulmaktadır.
Ets Ahayim Sinagogu:
Hayat Ağacı
Sinagogu olarak da bilinen Sinagog, Osmanlı Döneminde ilk yapılan sinagog olması
nedeniyle önem taşımaktadır. Bursa fethini gerçekleştiren Orhan Bey zamanında
bir ferman çıkartılarak Ets Ahayim Sinagogunun kurulmasına izin verilmiştir.
Mayor Sinagogu:
İspanya'nın Mallorca Adasından 15. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğunca kabul
edilen ve Bursa'da yerleştirilen diğer Musevî kafilelerince bu sinagog inşa
edilmiş olup, geldikleri adanın adından esinlenerek Mayor adını almıştır. Mayor
Sinagogu'nun etkinliklerinden ve ölü yıkama bölümü halihazırda kullanılmaktadır.
Hanlar
Emir Han:
Ulu Caminin hemen altında bulunan Emir hanı, Orhan Bey tarafından, XIV. yy 'ın
ikinci yarısında yaptırılmıştır. İç avlu çevresine sıralanan iki katlı revak ve
buraya açılan odalardan oluşan bu han Osmanlı hanlarının ilk örneğidir. Hanın
ortasında bir şadırvan ile tarihi çınarlar bulunur.
Eski (Tahıl) Han:
Cumhuriyet Caddesi üzerinde bulunan hanı, Kanuni'nin sadrazamlarından Semiz
Alizade XVI. yy da yaptırmıştır.
Geyve Hanı:
Demirkapı Çarşısı'nın yanında bulunan, Hacı İvaz-Payigah olarak bilinen han, XV
yy' da, Ahi Bayezid'in oğlu Hacı İvaz Paşa yaptırarak, Çelebi Mehmet'e armağan
etmiştir.
İpek Han:
(Arabacılar Hanı) İvaz Paşa Camii yanında bulunan bu han, Çelebi Mehmet
tarafından yaptırılmıştır. Bursa'daki hanların en büyüğüdür.
Koza Han:
Ulu Cami ile Orhan Cami arasında bulunan bu hanı, II. Bayazıt, İstanbul'daki
hayır yapılarına gelir getirmek amacıyla 1490 yılında yaptırmıştır. Bursa'nın en
güzel ve günümüzde en yoğun olarak kullanılan hanıdır.
Pirinç Han:
1508 yılında Sultan II. Bayazıt, İstanbul'daki vakıflarına gelir sağlamak
amacıyla yaptırmıştır. Hanın avlusunda bir tarihi çınar bulunur.
Milli Parklar
Bursa - Uludağ Milli
Parkı
Yeri: Bursa İli
Ulaşım: Marmara Bölgesinde
Bursa ilinin güneyinde yükselen Uludağ üzerinde yer alan Milli Parka Bursa'dan
34 km.lik yaz-kış açık karayolu ile veya 40 kişilik kabini olan teleferikle 20
dakikada Sarıalan'a çıkılır. Oradan da minibüslerle "oteller bölgesine"ulaşılır.
Özel helikopter servisi ile İstanbul'dan 25 dakikada Milli Parka varılabilir.
Özelliği: Yer kürenin
derinliklerinden gelen magmanın kırıklar ve çatlaklar boyunca yeryüzüne doğru
yükselmesi ve katılaşması sonunda meydana gelen Uludağ'ın jeolojik yapısını
genellikle iç püskürük granit kayaçları oluşturmaktadır.Dağın bugünkü şeklini
kazanması tektonik hareketler ve farklı aşınma etkisiyle oluşmuştur. Bursa
ovasından kısa mesafede 2543 metreye kadar yüksek Uludağ,Marmara Bölgesinin en
yüksek noktasıdır.Aras çağlayanı ve doruklarda görülen buzul izleri Uludağ'ın
jeomorfolojik yapısının ilgi çekici özellikleridir.
Milli Parkın bir başka
özelliği de Bursa ovasından Uludağ'ın doruklarına doğru değişen bitki
topluluklarının meydana getirdiği orman kuşaklarıdır. Botanik bilimci MAYR'ın
bitki kuşaklarını muhtelif yüksekliklerde karakterize etmesi bakımından Dünya
Ormancılık Literatüründe özel bir önemi vardır.
Milli Parkın elverişli
tabiat şartları ayı, kurt, çakal, tilki, karaca, geyik, tavşan, domuz, keklik,
yabani güvercin, akbaba, kartal, çaylak, bülbül, çalıkuşu gibi hayvanların
yaşaması ve çoğalmasına imkan vermiştir.
Aralık-Mayıs ayları boyunca
Uludağ karla örtülüdür. 3.95 metreye varan kar kalınlığı, kayak yapmaya son
derece elverişli, kar kalitesi ile Uludağ;Türkiye'nin en önemli kış sporları
merkezidir.
Görülebilecek Yerler:
Çobankaya ve Sarıalan kamp-günübirlik kullanım alanı Milli Parkın farklı peyzaj
değerlerini Çobankaya mevkiindeki "Bakacak Manzara Seyir Terası" ise daha geniş
bir perspektifte peyzaj değerlerini, Bursa ovasını ve kent gelişimini
ziyaretçilere sunar.
Mevcut Hizmetler ve
Konaklama: Milli Park sahası içerisinde"Oteller Bölgesi"diye adlandırılan mevkii
ziyaretçilere kış aktivitelerinde kayak imkanı sunarken, Sarıalan,Çobankaya ve
Kirazlıyayla mevkiileri kamp ve günübirlik kullanımlar için düzenlenmiş
sahalardandır.
Sarıalan mevkiinde sabit
(baraka, Bungalow) ve çadır ile kamp yapma imkanı sağlamakta, oteller bölgesinde
ise gerek kamu gerekse özel işletmeler gecelemeye olanak sağlar. Çobankaya
mevkiinde ise yalnızca çadırla kamp yapılabilmektedir.
Mağaralar
Ayvaini Mağarası
Mağara Bursa İline bağlı
Ayva köyünde yer almaktadır.
Özellikleri: Giriş kısmı
hariç yatay gelişmiş bir mağaradır. Mağara iki ağıza sahiptir. Mağaraya bir
noktadan girip (Doğanalanı) başka bir ağızdan çıkılmaktadır. Mağaranın hemen
girişinde 17 metrelik dikey bir iniş yer almaktadır. Mağarada bir çok göl yer
almakta olup ilkbahar aylarında, suyun yükselmesine rağmen geçilebilecek kadar
sığdır.
Oylat Mağarası
Yeri: Bursa, İnegöl İlçesi,
Hilmiye Köyü
Mağara Bursa-Ankara kara
yolundan Oylat Kaplıcasına ayrılan yoldan yaklaşık 17 km. içeride Hilmiye
köyünün bir km. güneyinde yer almaktadır.
Özellikleri: Toplam
uzunluğu 665 m. olan mağara iki ana bölümden oluşur. Dar galerilerden oluşan
birinci bölüm girişten çöküntü sonuna kadar olan kısımdır. İçeride dev kazanları
ve damlataş havuzları bulunur. İkinci bölüm büyük bir çöküntü salonudur. İri
blok ve dev damlataş şekillerinden (sarkıt, dikit ve sütun) oluşmaktadır.
Mağara önünde sıcaklık
29ºC, nem yüzde 47, girişte sıcaklık 19ºC, nem yüzde 55, dar galeride 17ºC, nem
yüzde 78, çöküntü salonlarında 14ºC, yüzde 90 nem oranlarına sahiptir.
Kaplıcalar
Termal kaynakları
bakımından zengin olan Bursa'nın Vakıfbahçe (Çekirge) Kaplıcası, Bademli Bahçe
Kaplıcası, Dümbüldek Kaplıcası, Gemlik (Terme) Kaplıcası ve Armutlu Kaplıcası
ünlü kaplıcalarıdır.
Oylat Termal Turizm
Merkezi
Yeri: Bursa iline bağlı
İnegöl ilçesinin güneyindedir.
Ulaşım: İnegöl şehir
merkezine 27 km. uzaklıktadır.
Suyun Isısı:
40°C -Oylat Hamamı Kaynağı
30,5°C -Sızı Suyu Kaynağı
10°C -Göz Suyu Kaynağı
PH Değeri:
7,26 -Oylat Hamam Kaynağı
7,18 -Sızı Suyu Kaynağı
3,04 -Göz Suyu Kaynağı
Özellikleri: Sülfat,
bikarbonat, kalsiyum, Oylat Hamamı ve Sızı Suyu Kaynakları, Sülfat, hidrojen
iyonu, demir, Göz Suyu Kaynağı
Yararlanma Şekilleri: İçme
ve banyo kürleri
Tedavi Ettiği Hastalıklar:
İçme kürleri, diürez kürlerde ve şişmanlıkta etkilidir, banyo kürlerinin sedatif
özelliklerinden yararlanılır.
Konaklama Tesisleri: Büyük
Otel (220 Yatak), (L) Motel (210 Yatak)
Çekirge Termal Turizm
Merkezi
Yeri: Bursa ilinin Çekirge
mevkiindedir.
Suyun Isısı:
47°C -Vakıfbahçe Kaynağı
58°C -Karamustafa Kaynağı
77°C -Kaynarca ve
Yenikaplıca Kaynakları
78°C -Kükürtlü Hamam
Kaynağı
PH Değeri:
6,98 -Vakıfbahçe Kaynağı
6,60 -Karamustafa Kaynağı
6,78 -Kaynarca ve
Yenikaplıca Kaynakları
6,44 -Kükürtlü Hamam
Kaynağı
Özellikleri: Hipertermal ,
hipotonik, oligomitalik ve radyoaktif , Vakıfbahçe Kaynağı, Hipertermal ,
hipotonik, radyoaktif, Karamustafa Kaynağı, Hipertermal , hipotonik, Kaynarca,
Yenikaplıca, Kükürtlü Hamam Kaynakları, Bikarbonat, sülfat, kalsiyum, magnezyum,
Vakıfbahçe ve Karamustafa Kaynakları, Bikarbonat, sülfat, sodyum,
kalsiyum,-Kaynarca ve Yenikaplıca kaynakları, Bikarbonat, sülfat, sodyum,
kalsiyum, karbondioksit, sülfür, Kükürtlü Hamam Kaynakları
Yararlanma Şekilleri: İçme
ve banyo kürleri
Tedavi Ettiği Hastalıklar:
Banyo kürleri romatizmal sendromlar, hareket sisteminin diğer ağrılı
hastalıkları, kronik iltihaplı ve ağrılı kadın hastalıkları, damar tıkanıkları,
bronşiektazıler; içme - banyo kompoze kürleri karaciğer, safra yolları, hafif
diabet, kriz devrelerinin dışında gut hastalığı, kanda fazla miktarda yağ
birikintileri görülen şişmanlıklarda etkilidir.
Konaklama Tesisleri:
Anatolia Oteli ( 93 Oda, 192 Yatak), Büyük Yıldız Oteli ( 35 Oda, 68 Yatak),
Hotel Kervansaray ( 211 Oda, 500 Yatak)
Armutlu Termal Turizm
Merkezi
Yeri: Bursa İli, Armutlu
ilçesinin kuzeyinde ve Armutlu Belediyesi mücavir sahası içinde yer almaktadır.
Ulaşım: Armutlu il
merkezine 2km. uzaklıktadır.
Suyun Isısı: 57oC
PH Değeri: 6,2 - 6,5
Özellikleri: Sülfatlı,
Bikarbonatlı, Klorürlü, Kalsiyumlu, Sodyumlu ve Karbondioksitli bir bileşime
sahiptir.
Yararlanma Şekilleri: İçme
ve banyo kürleri
Tedavi Ettiği Hastalıklar:
Romatizma, kalp ve kan dolaşımı, kadın, sinir ve kas yorgunluğu, sinirsel
rahatsızlıklar, beslenme bozukluğu gibi hastalıklara olumlu etki yapar.
Konaklama: 2 yıldızlı
konaklama tesisi mevcuttur.
Plajlar
Marmara Denizi'nin
güneyinde yaklaşık 135 km uzunluğunda kıyısı bulunan Bursa ilinde, Karacabey,
Mudanya ve Gemlik ilçelerinde geniş doğal kumsallar ile İznik ve Uluabat
(Apolyont) gölleri kıyılarında güzel plajlar bulunmaktadır. Yeniköy, Bayramdere
(Malkara) kesimi ile Mudanya'nın Zeytinbağ kesimine dek uzun ve geniş doğal
kumsallar vardır. Kum kalitesi iyi olan bu kıyılarda Kurşunlu, Bayramdere,
Yeniköy-Mudanya kesiminde de Mesudiye, Eğerce ve Esence plajları bulunmaktadır.
Mesire Yerleri
Saitabat Şelalesi:
Derekızık köyüne 3 km uzaklıkta bulunan şelale,bir kanyondan dökülmektedir.
Şelale çevresinde et mangal lokantaları ve büfelerin yer aldığı bu mesire alanı
Bursalılarca yoğun olarak kullanılmaktadır.
Suuçtu Şelalesi:
Mustafakemalpaşa ilçesine 18 km. uzaklıkta bir cennet parçası Suuçtu Şelalesi 38
metre yükseklikten dökülür.
Aras Şelalesi:
Aras Deresi ve Aras Şelalesi Uludağ'ın kar sularını taşıyan ve tam kayalıkların
içinden 15 metre yükseklikten düşer. Bursa-Soğukpınar arası 30 km olup, köyden
itibaren 5 km stabilize bir yolla Ketenlik yaylalarına, oradan da şelaleye
varılır.
Sportif Etkinlikler
Kayak Merkezleri:
Dünyaca ünlü Uludağ Kayak Merkezi Bursa sınırlarındadır.
Uludağ Kayak Merkezi
Avcılık:
Bursa, yaban av hayvanları bakımından zengin bir bölgede yer almaktadır.
Bursa'da dört önemli kuş alanı bulunmaktadır. Bunlar Uludağ, İznik Gölü, Uluabat
Gölü ve Kocaçay Deltasıdır.
Dağ Doğa Yürüyüşü:
Uludağ yaz ve kış
doğa yürüyüşüne elverişli olup tercih edilen 6 parkur belirlenmiştir.
Oteller Bölgesi-Cennet
kaya Parkuru:
Başlangıç noktası rakımı 1865 metre olan bu parkur üzerinde kuzey yamaçtan
Gemlik Körfezi'nin,güney yamaçtan ise tüm dağ köylerinin manzarası
eşliğinde,doyumsuz bir doğa yürüyüşü yapılmaktadır. Parkurun mesafesi 2000
metredir.
Oteller
Bölgesi-Sarıalan-Çobankaya Parkuru:
Başlangıç ve bitiş noktası rakımları 1850 metre ve 1750 metre yükseklikte son
bulan bu parkurda,yol boyunca pırıl pırıl akan derelerle süslenmiş muhteşem bir
orman ortamı bulunmaktadır. Parkurun mesafesi 5200 metredir.
Oteller
Bölgesi-Softaboğan şelalesi Parkuru:
Başlangıç noktası rakımı 1800 metre olan bu orman parkurunda Uludağ'ın
dere,gölet ve taraçalar halinde aşağıya inen şelale bulunmaktadır. Su sesleri ve
eşsiz manzaraların rehberliğinde Bursa Ovası'nın muhteşem panoraması ile doğa
yürüyüşü sonuçlanır. Parkurun mesafesi 6000 metredir.
Oteller Bölgesi-Hanlar
Bölgesi-Bağlı Köyü Parkuru:
1865 metre yükseklikten başlayan iniş parkurunda zirveden dağ köylerine inerken
Anadolu insanının olağanüstü konukseverliğini görmek mümkün olmaktadır. Parkurun
mesafesi 7500 metredir.
Oteller Bölgesi-Zirve
Tepesi Parkuru:
2487 metrelik zirveye tırmanırken Uludağ ve yöresinde doğa ve bitki örtüsünün
olağanüstü görüntüleri ile bir yanda denizin bir yanda Apollon göllerinin
doyumsuz panoraması görülmektedir. Parkurun mesafesi 7615 metredir.
Wolfram-Madenler
Bölgesi-Göller Yöresi Parkuru:
2300 metrelik rakımda dağ manzaralarının eşliğinde sadece Uludağ'a has kelebek
cinslerini, dağ çiçeklerini gözlemlemenin ayrıcalığını yaşayacak, buzul
göllerinin (Kara Göl, Aynalı Göl, Kilimli Göl, Buzlu Göl) muhteşem atmosferi
hissedilmektedir. Parkurun mesafesi 9800 metredir.
Gençlik Kampları:
Gemlik ilçesinde kıyıda
gençlik Spor İl Müdürlüğüne ait Hasanağa ve Kırcaali Gençlik ve İzcilik kampları
bulunmaktadır. Bunlar 175'er yataklı olup yaz aylarında 10'ar günlük 4 devre
olarak Türkiye'nin her yerinden gelen gençlerin kamp yapmalarına olanak
sağlamaktadır.
Bursa Orman Kampları
Ayrıca, Uludağ Milli Parkı
içinde bulunan Gölcük Kamp Alanı da öğrenci ve izci gruplarının kamp
etkinlikleri için kullanılmaktadır. İznik ve Uluabat Gölü kıyıları da gençlik
kampları için oldukça uygundur. Göl çevresinde uluslararası katılıma açık
yelken, yüzme, sörf ve kampçılık eğitimi verilmektedir.
Kuş Gözlem Alanı
İznik Gölü Kuş Alanı,Uludağ
Kuş Alanı,Ulubat Gölü Kuş Alanı ve Kocaçay Deltası Bursa ili sınırları içinde
bulunmaktadır.
Marmara Havzası
Kocaçay Deltası
COĞRAFYA
Marmara Denizi'nin güney
doğusunda yer alan Bursa'nın Marmara Denizi'ndeki kıyılarının uzunluğu 135
kilometredir. İlin en önemli yükseltisi, aynı zamanda kayak merkezi ve milli
park da olan Uludağ'dır. Belli başlı göller ise İznik Gölü ve Uluabat Gölü'dür.
Bursa genellikle ılıman bir
iklime sahip olmakla beraber bölgelere göre iklim farklılıkları gösterir.
Güneyde Uludağ'ın sert iklimi ve bol yağışlarına karşılık, kuzeyde Marmara'nın
yumuşak iklimi hüküm sürmektedir. İlde kışlar genel olarak çok yağışlı, yazlar
ise kuraklığa sebep olmayacak derecede yağışlı geçer.
TARİHÇE
Bursa bölgesinin tarihi
M.Ö. 5000-3500 yıllarını ihtiva eden kalkolitik döneme uzanmaktadır. Bölgede
yapılan arkeolojik araştırmalarda, bu döneme ilişkin bazı kalıntılar elde
edilmiştir.
Daha sonra Frig, Roma,
Bizans dönemlerini yaşayan şehir Selçukluların ve Osmanlıların egemenliğine
girmiştir.
29 Ekim 1923'te ilan edilen
Cumhuriyet ile birlikte Bursa şehri kültür, sanayi ve ziraat merkezi olarak
gelişmesini sürdüren bir il olmuştur.
NE YENİR
Bursa'ya gelindiği zaman
mutlaka İskender Kebabı,İnegöl Köftesi ve Kemalpaşa Tatlısı yenmeli. Bunlar
dışında Bursa'yla özdeşleşmiş olan Kestane Şekeri unutulmamalıdır.
NE ALINIR?
Tüm dünyaya ün salmış olan
Bursa İpekli dokumalarından ve Bursa'nın meşhur havlusu alınmalıdır.
LİNKLER
Bursa Valiliği http://www.bursa.gov.tr/
Bursa Belediyesi http://www.bursa-bld.gov.tr/
YAPMADAN DÖNME
Cumalıkızık'ı görmeden,
Uludağ'da kayak yapmadan,
Külliyeleri ziyaret etmeden,
Kaplıcalara uğramadan,
İskender kebabı, Kemalpaşa
tatlısı ve kestane şekeri yemeden,
Bursa ipeği satın almadan...
Dönmeyin.
| 
