|
RİZE
GENEL BİLGİLER
Yüzölçümü:
3.920 km²
Nüfus:
348.776 (1990)
İl Trafik No:
53
Doğu Karadeniz Bölgesinde
yer alan Rize, bölgenin en karakteristik özelliklerini gösterir. Anadolu'nun
diğer bölgelerinden coğrafi yapısıyla olduğu gibi kültürel yapısı ile de ayrılır.
Dik yamaçlı vadileri, doruklara ulaşılabilir dağları, buzul gölleri, zümrüt
yeşili yaylaları, tarihi kemer köprüleri ve kaleleri, coşkun akan dereleri ile
çok özel bir turizm beldesidir.
İLÇELER:
Rize ilinin ilçeleri;
Ardeşen, Çamlıheşin, Çayeli, Derepazarı, Fındıklı, Güneysu, Hemşin, İkizdere,
İyidere, Kalkandere ve Pazar'dır.
NASIL GİDİLİR?
Karayolu:
Doğu Karadeniz şeridi üzerinde yer alan Rize; Trabzon-Samsun ile batıya, Sarp
Sınır Kapısı ile B.D.T. ülkelerine yine Hopa-Artvin ile güney doğuya ve İran'a
bağlanır.
Otogar Tel : (+90-464) 223
38 51
Denizyolu:
Yaz mevsiminde İstanbul'dan yapılan feribot seferleri Rize'ye kadar uzanmaktadır.
Liman Tel : (+90-464) 612
10 71
GEZİLECEK YERLER
Müzeler
Atatürk Evi Müzesi
(Mehmet Mataracı Konağı):
Atatürk’e ait bazı eşyalar yanında, bölgeden çıkarılan etnografik eserlerin de
sergilendiği Mehmet Mataracı Konağı’nın (Atatürk Evi Müzesi) kuzeyinde geniş bir
bahçesi vardır. 19. yüzyıl sonları sivil mimarisi özelliklerini taşıyan yapı, iç
sofalı planlı üç katlı bir evdir. İkinci katta, kuzeydoğudaki oda, Atatürk'ün
kaldığı odadır. Ulu Önder Atatürk 17 Eylül 1924 yılında Rize'yi ziyaret ettiği
sırada Mataracı Mehmet Efendi’nin evinde misafir edilmiş ve bu odada kalmıştır.
Zemin katta Rize il
merkezinden toplanan kitabeler ve mezar taşları, birinci katta ise bazı ahşap
oymalı mimari parçalar, dokuma araç gereçleri, etnografik eserler
sergilenmektedir. İkinci katta ise Atatürk zamanından kalan eşyalar, Atatürk'e
ait giysiler, Kurtuluş Savaşı ve Atatürk'e ait fotoğraflar bulunmaktadır.
Müze Tel : (+90-464) 213 04
29
Rize Müzesi (Sarı Ev):
Sarı Ev olarak bilinen ve 19. yüzyıl sivil mimari örneği olan yapı, 1998 yılında
müze olarak açılmıştır. Müzede etnografik eserler sergilenmektedir.
Etnografya Müzesi
Adres: Müftü Mah. Kirazlık
Sok. No:2 - Rize
Tel: (464) 213 04 29
Kaleler
Rize Kalesi:
Rize kent merkezinin güneybatısında yer alan kale, iç kale ve aşağı kaleden
oluşmaktadır. İlk yapım tarihi konusunda kesin bilgiler bulunmamaktadır. İç kale
M.S. 6. yüzyılda yeniden inşa edilmiş, 14. yüzyıl başlarında da Cenevizliler
tarafından aşağı surlar yapılmıştır. Kale, Osmanlı döneminde onarılarak
kullanılmıştır. Kısmen düzgün, kısmen moloz taşla yapılmış olan iç kale surları
1,5 m. kalındığındadır ve yarım daire planlı beş kuleye sahiptir.
Zamanında iç kaleden
kuzeydoğu ve kuzeybatıya uzanan ve denize ulaşan aşağı kaleden günümüze batı
surlarının bir bölümü ve bazı kuleler kalmıştır.
Zil Kalesi:
Ortaçağın sonlarında yapıldığı tahmin edilen kale Çamlıhemşin ilçesindedir. Çam
ormanları ile kaplı bir vadiye hâkim bir noktada bir kaya kütlesinin üstüne
moloz taşlardan inşa edilmiştir. Duvarları 1,5-2 m. kalınlıktadır. Kalenin
doğusu, güneyi ve kuzeyi doğal uçurum olup, yalnızca batı ve kısmen kuzeyde
yüksek surlar bulunmaktadır.
Kale-i Bala:
Çamlıhemşin ilçesinin 40 km. güneyindedir. 150 m. yüksekliğinde bir tepenin
üstünde kurulu kalenin MÖ. 200 yıllarında yapıldığı sanılmaktadır.
Kız Kalesi
Pazar ilçesinin batı girişinde
denizin içerisine bir kaya üzerine inşa edilmiş olup, Bizans döneminden (M.S. 8.
yüzyıl) kalmadır. Bu yapı, günümüzde tek bir gözetleme kulesiyle ayakta
durmaktadır.
Zeleki Kalesi
Çayeli ilçesinin doğusunda yer alan kale, 12. yüzyılda Bizans döneminde inşa
edilmiştir. Bu gün harap durumdadır.
Camiler
İslam Paşa Camii
(Kurşunlu Cami):
Rize kent merkezinde çarşı içindeki cami 16. yüzyıl yapısıdır. Kesme taştan
dikdörtgen planlı olup, 24 pencereli bir kubbeye sahiptir.
Gülbahar Camii:
Rize kent merkezinde bulunan cami 16. yüzyılda Yavuz Sultan Selim’in annesi
Gülbahar Hatun tarafından yaptırılmıştır. 1952 yılında bir onarım geçiren cami
kare planlı olup, bir kubbeye ve tek şerefeli bir minareye sahiptir.
Caferpaşa Camii:
Çayeli ilçesinin girişinde yer alan cami, Rize Fatihi Cafer Paşa tarafından 16.
yüzyılda yaptırılmıştır. Cami basit planlı ve çatısı kiremitle örtülüdür.
Girişinde mermer kitabesi vardır.
Kaplıca ve İçmeceler
Ayder Kaplıcası ülkenin
önemli kaplıcaları arasındadır. Rize'ye 20 km. mesafedeki Andon İçmecesi yöre
halkı tarafından ilgi görmektedir. İçmecenin suyu renksiz, kokusuz ve berraktır.
Ayrıca, İkizdere-Şimşirli İçmecesi, Çayırlı Maden Suyu çeşitli hastalıklara iyi
geldiği bilinmektedir.
Şelaleler
Ağaran Şelalesi:
Çayeli'ne 12 km., Rize merkeze ise 30 km. mesafede olan ve Çayeli'nin içinden
akan Şairler deresi üzerinde bulunan Şelale, gerçek bir tabiat harikasıdır.
Yaylalar
Kaçkar sıradağlarının
eteklerinde, Çamlıhemşin, Hemşin, ve İkizdere ilçelerinde yoğun biçimde yer alan
yaylalar, iyi korunmuş özgün mimarili evleriyle bulutların ötesinde bir hayat
sunar. Bu yaylalardan Ayder, Aşağı-Yuları Kavron, ve Anzer Yaylaları Turizm
Merkezi ilan edilmişlerdir.Bu yaylalar özellikle yaz aylarında yerli ve yabancı
turistlerin uğrak yeri olur.
Ayder Yaylası,
Çamlıhemşin-Aşağı ve Yukarı Kavran Yaylaları, İkizdere-Anzer (Ballıköy) Yaylası
Turizm Merkezi, İkizdere-Çağırankaya Yaylası, Elevit Yaylası diğer önemli
yaylalardır.
Milli Parklar
Kaçkar Dağları Milli Parkı
Kuş Gözlem Alanı
Doğu Karadeniz Dağları
İl: Trabzon, Gümüşhane,
Bayburt, Rize, Erzurum, Artvin
İlçeler: Önemli kuş
alanları içinde 32 ilçe bulunmaktadır
Yüzölçümü: 1230000
Rakım: 0 - 3932 m
Koruma: kısmen
Başlıca Özellikleri: orman,
dağ, göç geçidi
Kuş Türleri: Sakallı akbaba
(20 çift), kızıl akbaba (20 çift), kara akbaba (10 çift), kaya kartalı (10
çift), huş tavuğu (tüm Türkiye popülasyonu bu önemli kuş alanları içinde
bulunur) ve ürkeklik popülasyonlarıyla önemli kuş alanları statüsü kazanır. 1993
yılında yapılan bir araştırmada önemli kuş alanları sınırları içinde kalan yedi
bölge incelenmiş, bunların altısında toplam 134 erişkin erkek huş tavuğu tespit
edilmiştir. Araştırma yapılan alanın darlığı ve uygun yaşam ortamlarının
genişliği göz önünde bulundurulduğunda, önemli kuş alanlarındaki toplam huş
tavuğu popülasyonunun 1000 çifti aştığı varsayılabilir. Ancak geçen yıllar
içerisinde birçok önemli yeni göç vadisinin keşfedilmesi, bu rakamların çok daha
yüksek olabileceğini göstermektedir.Doğu Karadeniz Dağları, Türkiye'de Avrasya
Yüksek Dağlık (Alpin) biyomunu temsil etmesi dolayısıyla önemli kuş alanları
statüsü kazanan tek alandır.
Sportif Etkinlikler
Rize, yaylaları ve sarp
dağları ile doğa yürüyüşü ve dağcılığa, coşkun nehirleri ile kano ve raftinge,
2400-3000 metre yükseklikte bulunan Buzulyalağı ve Moren göllerinin bazıları
balıkçılığa elverişli bir coğrafyaya sahiptir.
Kaçkar Dağlan hızlı akışlı
akarsuların kaynağıdır. Bunların en önemlisi Çamlıhemşin' den Ardeşen' e doğru
akıp denize dökülen Fırtına Deresi, Taşlıdere ve İyiderelerdir. Bu derelere
kanoculuk için gerekli debi rejim miktarı yeterlidir. Bu akarsular dışında küçük
büyük birçok dere mevcuttur.
Fırtına Deresi
Kaçkar Dağları (Dağcılık )
COĞRAFYA
Rize, güneyinde yer alan
dağların sahilden itibaren yükselmeye başlaması ve yüksek dağ eteklerinden
doğarak Karadeniz'e akan akarsuların yoğunluğu nedeniyle engebeli bir arazi
yapısına sahiptir. Sarp ve engebeli arazi yapısının ve iklimin de etkisiyle ilin
bitki örtüsünü ormanlar oluşturmaktadır.
Rize, yağışlı iklimi ve çok
sayıdaki yer altı su kaynakları sayesinde Türkiye'de akarsu yoğunluğu en fazla
olan illerden biridir. Rize'de yazlar serin, kışları ılıman ve her mevsimi
yağışlı bir iklim görülür.
TARİHÇE
Rize adının, M.Ö. 7.
yüzyılda başlayan kolonizasyon döneminde, yörede bol pirinç yetiştirilmesinden
ötürü kent yakınlarından geçen çaya verilen “Rhizios” veya sonraki dönemlerde
verilen “Rhizaion” dan geldiği söylenmektedir.
M.Ö. 2. bin başlarında
tarım ve hayvancılıkla uğraşan kimi toplulukların yaşadığı tahmin edilen Rize ve
çevresinin yazılı tarih dönemi, M.Ö. 7. yüzyılda Miletli denizcilerin yaptıkları
seferlerle başlamaktadır. Bu dönemde Miletliler Doğu Karadeniz kıyılarında
ticari yerleşimler kurmuşlardır. Daha sonra Kimmer, Med ve Pers akınlarına
uğrayan yöreyi MÖ. 180’de Kral Pharnakes, M.Ö. 1. yüzyılda da Partlar ele
geçirmiş olup, yöre M.S. 10 yılında Roma egemenliğine girmiştir. M.S. 4.
yüzyıldan başlayarak Sasani ve Bizans arasında sürekli el değiştirmiş, 1071
Malazgirt Savaşı’ndan sonra Türklerin eline geçmiş, ancak Selçukluların batıya
yönelmesiyle tekrar Bizans egemenliğine girmiştir. Rize’nin bir kısmı 1461’de
diğer yöreleri de 1509’da Osmanlı topraklarına katılmıştır. Rize, cumhuriyetin
ilanından sonra, 1924 yılında il olmuştur.
NE YENİR?
Yörede lahana ve hamsinin
özel bir yeri vardır. Çünkü bütün yemek çeşitleri bunlar etrafında
yoğunlaşmıştır. Belli başlı yemek çeşitleri; Ayran doğraması, çılbır, çırıhta,
çirmulis, fasulye tavalisi, hamsili pilav, hamsili ekmek, hamsi kuşu, hamsi
tavalisi, herse, hoşme, kabak felisi, kabak sütlisi lahana çorbası (vurma
lahana), minci, muhlama, ormanlı hamsi, paluze, papara pasmanika, pekmezli kabak
, sarma (lahana sarması)dır.
Orman üst zonunun üzerinde
bulunan yaylalarda ve çayırlık alanda arıcılık yapılmaktadır. Kimyevi maddenin
henüz ulaşamadığı çiçek çeşitliliğinin ve diğer avantajların desteklediği üretim
yörede "Anzer Balı" ile dünyaca ünlüdür.
NE ALINIR?
Hala el sanatı
üretimlerinin sürdürüldüğü yörede ahşap ve el örgü ürünleri alınabilir. Hemşin
çorabı, Rize bezi (feretiko) ünlü dokumalardır. Çay sepeti, üzüm sepeti, meyve
sepeti, piknik sepeti gibi hasır örme eşyalar yörede bol miktarda bulunmaktadır.
Şimşir kaşık türleri, İskemleler, kemençe ve maket taka alınabilecek diğer ahşap
ürünlerdir. Yörenin ünlü Anzer balı unutulmamalıdır.
LİNKLER
Rize
Valiliği
http://www.rize.gov.tr
YAPMADAN DÖNME
Yaylalara çıkmadan,
Ayder'de kaplıcaya
gitmeden,
16. yüzyıl İslam Paşa Camii
ile Ceneviz kalesinin kalıntılarını görmeden,
Yörede eski bir gelenek
olan ve özellikle Ardeşen İlçesinde yapılan Atmaca avcılığını izlemeden,
Anzer Balını tatmadan,
....Dönmeyin.
| 
